ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ព្រមទាំងអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា កំពុងប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការជួយជ្រោមជ្រែងដល់សិល្បៈចម្លាក់ថ្ម នៅក្នុងភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក សង្កាត់រុនតាឯក ក្រុងរុនតាឯក ឱ្យប្រកបអាជីពរកប្រាក់កម្រៃផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារបានប្រសើរ និងឱ្យជួយបង្ហាត់បង្រៀនដល់យុវជននៅទីនោះ ឱ្យចេះជំនាញដាប់ឆ្លាក់រូបអំពីថ្ម ដែលជាជំនាញដូនតាខ្មែរបន្សល់ទុកជាយូរមកហើយ ។
លោក សេក សេន ម្ចាស់សិប្បកម្មចម្លាក់ថ្ម នៅភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក ឱ្យដឹងថាលោកចេះជំនាញឆ្លាក់រូបថ្មនិងឈើ ដោយសារតែលោកបានចូលរៀន នៅសាលាសិល្បៈ អាទីសង់អង្គរ(Artisans Angkor) ក្នុងខេត្តសៀមរាប តាំងតែពី២០ឆ្នាំមុន។ ក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំមកនេះ លោកបានចេះជំនាញឆ្លាក់ថ្មនិងឈើជាច្រើន ដូចជាឆ្លាក់ក្បាច់ផ្កា ភ្ញី រូបសត្វ រូបអប្សរានិងរូបអាទិទេពជាច្រើនទៅតាមទម្រង់ក្បួនបុរាណរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ ដែលបានបន្សល់ទុកនៅតាមប្រាសាទនិងសំណង់នានា។
លោក សេក សេន បញ្ជាក់ថាក្រោមការជួយជ្រោមជ្រែងពីក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ឱ្យលោកជួយបង្រៀនជំនាញដាប់ឆ្លាក់ថ្ម ដល់យុវជនជំនាន់ថ្មីនេះ គឺលោកពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ហើយក៏កំពុងខិតខំប្រឹងប្រែងជួយបង្រៀនដល់យុវជនដែលចង់ចេះជំនាញដាប់ឆ្លាក់ថ្មនេះ ឱ្យអស់ពីសមត្ថភាព ដើម្បីឱ្យយុវជនទាំងនោះអាចបន្តថែរក្សាមរតកវប្បធម៌អរូបីរបស់ដូនតាខ្មែរ ឱ្យគង់វង្សបានយូរអង្វែងតទៅទៀត។ លោក សេក សេន សំណូមពរឱ្យយុវជនជាច្រើន គួរតែចូលមករៀនជំនាញដាប់ឆ្លាក់ថ្មនេះ ពីព្រោះវាប្រសើរជាងការយកពេលវេលាទៅចំណាយធ្វើរឿងអ្វីមួយដែលគ្មានប្រយោជន៍។
លោកសេក គីន ជាយុវជនម្នាក់ដែលបានចូលរៀនជំនាញដាប់ឆ្លាក់ថ្ម នៅទីនោះរយៈពេល៦ខែមកហើយ ឱ្យដឹងថាបច្ចុប្បន្ន លោកចេះឆ្លាក់រូបសត្វនិងក្បាច់ផ្សេងៗខ្លះៗនៅលើថ្ម។ លោកថា រូបលោកពេញចិត្តនិងជំនាញឆ្លាក់ថ្មនេះ ពីព្រោះវានឹងធ្វើឱ្យលោកមានចំណេះពិតប្រាកដនៅថ្ងៃខាងមុខ ព្រមទាំងអាចរកប្រាក់កម្រៃជួយដល់ជីវភាពគ្រួសារ បានល្អជាងការងារសំណង់ដែលលោកធ្លាប់ធ្វើកន្លងមក។
បច្ចុប្បន្ននេះ បើទោះបីជាក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ព្រមទាំងអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា កំពុងជួយជ្រោមជ្រែងដល់សិប្បកម្មចម្លាក់ថ្ម នៅភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក រយៈពេល៣ឆ្នាំទៅមុខទៀតក៏ដោយ ក៏មានយុវជនតិចតួចបានទៅរៀននិងចាប់យកជំនាញនេះនៅឡើយ។
អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានចាត់ទុកថាសិល្បៈចម្លាក់ថ្ម គឺជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌអរូបី ដ៏មានតម្លៃមួយក្នុងចំណោមសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌអរូបី ជាច្រើនទៀត ដែលដូនតាខ្មែរបានបន្សល់ទុករាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ៕
រូបភាព៖លោក ហាប់ គឹមអាន
អត្ថបទ៖ ការិយាល័យផ្សព្វផ្សាយ
Stone carving is a remarkable skill passed down from Khmer ancestors, representing a priceless cultural legacy that continues to inspire future generations.
Today, the Ministry of Culture and Fine Arts and the APSARA National Authority are actively supporting the preservation of this traditional art in Run Ta Ek Village, Sangkat Run Ta Ek, Run Ta Ek Techo Sen City. Their efforts aim not only to safeguard this ancient craft but also to provide sustainable income opportunities for local families and train young people to master the art of stone carving.
Mr. Sek Sen, owner of a stone carving workshop in the village, shared that his expertise in stone and wood carving comes from studying at the Artisans Angkor in Siem Reap over 20 years ago. Since then, he has mastered intricate techniques, including carving floral motifs, apsaras, deities, animals, and other figures based on traditional Khmer artistic rules preserved in ancient temples and structures.
He expressed deep appreciation for the support from the Ministry, which enables him to pass on his knowledge to the younger generation. With dedication, he continues to train aspiring artisans so they can preserve this invaluable intangible cultural heritage for years to come. He also encourages more young people to learn this meaningful skill, emphasizing that it offers a productive and rewarding future.
One of his students, Mr. Sek Kin, who has been learning for six months, can now carve animal figures and decorative patterns. He shared that this skill provides him with real expertise and better earning potential compared to his previous work in construction.
Although support for the workshop will continue for the next three years, the number of young learners remains limited. The APSARA National Authority highlights that stone carving is one of the most valuable intangible cultural heritages left by Khmer ancestors over thousands of years, and its preservation depends on the next generation.
Article by the Office of Communication
Photos by Hap Kim An
Translation by Net Phirun
